Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü

Boğaziçi Üniversitesi Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü, Türkiye’de bir devlet üniversitesi bünyesinde film ve hareketli görüntü çalışmaları, küresel ekran kültürleri, medya çalışmaları, dijital kültürler, çağdaş medya sanatları ve ses çalışmaları alanlarında İngilizce yürütülecek ilk lisansüstü programları hayata geçirmek amacıyla 2024 yılında kurulmuştur. Enstitü, başlangıçta bir yüksek lisans programı sunacaktır, önümüzdeki yıllarda ise bir doktora programıyla genişlemeyi hedeflemektedir. Ayrıca, tarihsel, kuramsal ve uygulamalı dersler sunan lisans düzeyinde bir Film Çalışmaları Sertifika Programı da Enstitü bünyesinde yer almaktadır.

Hem sertifika programı hem de lisansüstü programlar, öğrencilere film metinleri, hareketli görüntü estetiği, ekran kültürleri, yeni medya sanatı pratikleri, yaratıcı endüstriler, dijital kültürler, işitsel kültürler ve seyirci çalışmaları gibi alanlarda tarihsel, kuramsal ve eleştirel araştırmalar yürütebilmeleri için gerekli analitik ve metodolojik araçları sağlamayı amaçlamaktadır. Kapsamlı ve disiplinlerarası ders içerikleri aracılığıyla öğrenciler, entelektüel potansiyellerini keşfetmeye teşvik edilir, uzmanlaştıkları konularda araştırmalar yapar ve güçlü analitik düşünme becerileri geliştirirler. Bu programlar, kuramsal yaklaşımlar ve araştırma metodolojileri konusunda sağlam bir temel sunarak öğrencileri çağdaş küresel görsel kültürün girift yapısıyla eleştirel biçimde ilişki kurmaya hazırlar.

Enstitü, araştırma ve öğretimde en yüksek standartlara bağlıdır ve temel amaçları, film ve medya çalışmaları alanında yeni nesil akademik araştırmacıları yetiştirmek ve uluslararası düzeyde akademik bilgi üretimine katkı sağlamaktır. Enstitü kadrosundaki öğretim üyeleri, dünyanın önde gelen üniversitelerinden alınmış doktora derecelerine sahiptir. Enstitünün kuruluşu, Türkiye’nin dünya çapında tanınan film ve medya sanatları okulları, uluslararası sinema camiası ve yaratıcı endüstrilerle ilişkilerini güçlendirmeye yönelik önemli bir adımı temsil etmektedir.

Misyonumuz

• Film ve hareketli görüntü çalışmaları, küresel ekran kültürleri, medya ve dijital kültür çalışmaları, çağdaş medya sanatları ve işitsel kültür çalışmaları alanlarında çalışan yeni nesil akademik araştırmacıları yetiştirmek ve onlara rehberlik etmek.

• Bu alanlarda bilgi üretimi ve yaratıcı araştırmayı ilerletmeye kendini adamış araştırmacılar, sanatçılar, uygulayıcılar ve öğrencilerden oluşan çeşitli, kapsayıcı ve iş birliğine dayalı bir topluluk oluşturmak.

• Akademik mükemmeliyet ve sürekli iyileştirme kültürüne bağlı olmak.

Vizyonumuz

• Akademik programlarının niteliği sayesinde küresel ölçekte tanınan bir enstitü haline gelmek.

• Disiplinlerarası ve karşılaştırmalı bakış açılarını benimseyen, kuramsal ve metodolojik çeşitliliği teşvik eden ve araştırma alanları arasında iş birliğini destekleyen lisansüstü programlar sunmak.

• Film ve hareketli görüntü çalışmaları, küresel ekran kültürleri, medya ve dijital kültür çalışmaları, çağdaş medya sanatları ve işitsel kültür çalışmaları alanlarında çalışan yerli ve uluslararası araştırmacılar arasında akademik etkileşim ve iş birliğini teşvik etmek.

Enstitümüzün Kuruluş Tarihçesi

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü’nün kuruluş fikri 2022 yılının Eylül ayına uzanmaktadır. Kuruluş için gerekli hazırlıklar ise, enstitünün kurucu müdürü Dr. Öğr. Üyesi Cihat Arınç tarafından 1 Şubat 2023’te başlatılmıştır. Altı ay süren hazırlık sürecinin ardından, 2 Ağustos 2023 tarihli ve 2023/7 sayılı Boğaziçi Üniversitesi Senato toplantısında enstitünün kuruluş önerisi görüşülerek kabul edilmiştir. Aynı toplantıda, enstitü bünyesinde “Film Çalışmaları” ve “Medya Çalışmaları” olmak üzere iki ana bilim dalının oluşturulmasına da karar verilmiştir. Senato kararı, 3 Eylül 2023’te Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na (YÖK) gönderilerek kuruluş süreci resmen başlatılmıştır.

Yaklaşık bir yıl süren bürokratik değerlendirmelerin ardından, enstitünün kuruluş teklifi 22 Ağustos 2024 tarihli YÖK Genel Kurulu toplantısında görüşülmüş ve uygun bulunarak Cumhurbaşkanlığı makamına sunulmuştur. Enstitü, 19 Eylül 2024 tarihli ve 8991 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile resmen kurulmuştur. Karar, 20 Eylül 2024 tarihli ve 32668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü’nün resmen kurulmasının ardından Dr. Öğr. Üyesi Cihat Arınç, Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 19 Kasım 2024 tarihinde enstitünün ilk müdürü olarak atanmış ve görevine başlamıştır.

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü’nün kuruluşunu gerçekleştiren Cumhurbaşkanı Kararı ile ayrıca Bakanlar Kurulu’nun 23 Eylül 1999 tarihli ve 99/13406 sayılı kararı uyarınca, 26 Ekim 1999 tarihli ve 23858 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak Boğaziçi Üniversitesi çatısı altında kurulmuş olan ve kuruluşu akabinde yapılandırılmaksızın 25 yıldır âtıl vaziyette bulunan Aydın Doğan İletişim Enstitüsü de kapatılmıştır. Kapatma işlemiyle ilgili Aydın Doğan Vakfı yönetimi tarafından yapılan basın açıklamasında, “Kağıt üzerinde kalmış ve hiç faaliyete geçememiş bu enstitünün kapatılmış olması gayet doğaldır.” denilmiştir.

Enstitümüzün Akademik Faaliyetleri

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü, akademik eğitim ve öğretim faaliyetlerine ilk aşamada lisans düzeyinde yürütülen Film Çalışmaları Sertifika Programı ile başlamıştır. 1998 yılında kurulmuş olan ve yirmi yedi yıl boyunca üniversitemizin Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü çatısı altında sürdürülen bu sertifika programını yürütme sorumluluğunun öğretim alanı bakımından doğrudan ilgisinin bulunduğu Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü bünyesine devredilmesi için gerekli hazırlıklar 23 Eylül 2024’te başlatılmıştır. Önceki programın temel ders yapısı korunarak, enstitünün kurucu müdürü Dr. Öğr. Üyesi Cihat Arınç tarafından sertifika programının ders müfredatı baştan sona yeniden tasarlanarak yazılmıştır. Yeni sertifika programının ders müfredatı hazırlanırken, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Birleşik Krallık ve Avrupa’daki önde gelen üniversitelerin film ve medya çalışmaları bölümlerinin lisans programları dikkatle incelenmiş, ayrıca ülkemizin yerel akademik ihtiyaçları ve kültürel dinamikleri de göz önünde bulundurulmuştur. Yaklaşık beş ay süren yoğun bir çalışmayla, çok daha kapsamlı, bütünlüklü ve gelişmiş bir ders müfredatı oluşturulmuştur.

Yeni sertifika programının kuruluş önerisi 28 Şubat 2025 tarihli ve 2025/1 sayılı Boğaziçi Üniversitesi Senato toplantısında görüşülerek oy birliğiyle kabul edilmiştir. Daha sonra program müfredatında yapılan bazı revizyonlarla programın güncellenmiş hali 24 Temmuz 2025 tarihli ve 2025/2 sayılı Boğaziçi Üniversitesi Senato toplantısında görüşülerek tekrar oy birliğiyle kabul edilmiştir. Böylece yeni sertifika programı resmen yürürlüğe girmiştir. Yenilenen sertifika programının genel amacı, öğrencilere sinema tarihini, film kuramını ve küresel ekran kültürlerini çok boyutlu bir çerçevede tanıtmak, film metinlerinin görsel, işitsel ve anlamsal katmanlarını eleştirel biçimde analiz edebilme ve teorik sorular eşliğinde tartışabilme becerisi kazandırmak şeklinde tanımlanmıştır. Aynı zamanda, fikir geliştirme ve senaryo yazımı alanlarında öğrencilere analitik ve edebi yetkinlikler kazandırmak ve öğrencilerin güncel teknolojileri kullanarak film ve hareketli görüntü projeleri üretebilecek bir donanıma kavuşmalarını sağlamak da programın pratik hedefleri arasında yer almaktadır.

Öğrencilerin, Film Çalışmaları Sertifikasını alabilmek için her biri üç kredi değerinde toplam sekiz film dersini başarıyla tamamlamaları gerekmektedir. Tarihsel, kuramsal ve uygulamalı derslerden oluşan yeni Film Çalışmaları Sertifika Programı, sinema sanatına ilgi duyan öğrencilerde bu sanatın temel alanları hakkında çok yönlü ve güçlü bir altyapı oluşturmayı hedeflemektedir. Programın sunduğu dersler beş kategori altında toplanmaktadır:

• Grup 1: Film Grameri, Kuramı ve Analizi
• Grup 2: Film Estetiği ve Yapımı
• Grup 3: Tür, Uyarlama ve Medyalararasılık
• Grup 4: Sinema Tarihi ve Küresel Ekran Kültürleri
• Grup 5: Film Çalışmalarında Özel Konular

Sertifika programı kapsamındaki tarihsel içerikli dersler, öğrencilerin sinemanın anlatı, belgesel, deneysel ve animasyon türlerinin 20’nci yüzyılın başından itibaren küresel ölçekte nasıl geliştiğini geniş bir perspektifle kavramalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu dersler yalnızca biçimsel değişimleri değil, aynı zamanda film endüstrilerini ve ekran kültürlerini biçimlendiren toplumsal, siyasi ve ekonomik koşulları da irdelemektedir. Bu dersler bölgesel ve ulusal sinemaların yanı sıra ulusötesi, diasporik ve postkolonyal üretimlere odaklanarak sinemanın dünya genelindeki çok katmanlı yapısını görünür kılmayı hedeflemektedir.

Kuramsal dersler, öğrencileri hem geçmişten bugüne uzanan sinema pratiklerini hem de güncel görsel-işitsel anlatıları kültürel ve estetik bağlamda düşünmeye teşvik etmektedir. Bu kapsamda klasik ve çağdaş film kuramları, film çözümleme ve eleştiri yöntemleri, tür kuramları, uyarlama çalışmaları ve medyalararasılık gibi konular ele alınmaktadır. Bu sayede öğrencilerin eleştirel düşünme ve yaratıcı analizler üretme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir.

Uygulamalı dersler ise, sinema üretiminin estetik ve teknik bileşenlerine odaklanarak öğrencilere senaryo geliştirme, görsel tasarım, ses ve müzik kullanımı, kurgu ve post-prodüksiyon gibi alanlarda temel yetkinlikler kazandırmayı amaçlamaktadır. Anlatı, belgesel, deneysel ya da hibrit biçimlerde orijinal işler üretmeye yönelik bu dersler, fikir geliştirme aşamasından başlayıp tamamlanmış filmin seyirciyle buluştuğu noktaya uzanan yaratım sürecini hem kuramsal hem pratik olarak ele almaktadır. Öğrencilerin böylece görsel-işitsel ifade biçimlerini deneyimleyerek kendi yaratıcı seslerini geliştirme fırsatı bulmaları hedeflenmektedir.

Yenilenen sertifika programı, 2025-2026 akademik yılının I. döneminde yüzde yüz İngilizce müfredatla ilk defa FILM kodlu derslerini açmıştır. Enstitü tarihindeki ilk akademik yılda açılan dersler sırasıyla şöyledir:

FILM 302: Film History I: Beginning to 1960 [Sinema Tarihi I: Başlangıcından 1960’a]
FILM 325: Screenwriting V: Script Analysis [Senaryo Yazarlığı V: Senaryo Analizi]
FILM 326: Making of a Film [Film Yapımı]
FILM 416: The Historical Film [Tarihsel Sinema]
FILM 429: Animation I [Canlandırma Sineması I]
FILM 431: Japanese Animation [Japon Canlandırma Sineması]
FILM 436: Cinema and the Graphic Novel [Sinema ve Çizgi Roman]
FILM 437: Cinema and Video Games [Sinema ve Video Oyunları]
FILM 48A: Special Topics: Screenwriting Everywhere All at Once [Özel Konular: Senaryo Yazarlığı Her Yerde Aynı Anda]
FILM 48C: Special Topics: Motion Graphics and Design [Özel Konular: Hareketli Grafik ve Tasarım]

Sertifika programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, enstitü bünyesinde açılacak yüksek lisans programına kabul edildikleri takdirde bilimsel hazırlık sürecinden muaf tutularak bir yıllık avantaj elde etmektedir. Akademik öğretim kadrosunu belli bir sayıya kavuşturduktan sonra yakın gelecekte yüksek lisans düzeyindeki ilk lisansüstü programını açabilmek için gerekli hazırlıkları başlatan enstitü, orta vadede ise doktora programı ile eğitim ve araştırma kapasitesini daha da geliştirmeyi planlamaktadır.

Enstitümüzün Aylık Film Gösterim Programları

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü, 2023 yılının Aralık ayından bu yana her akademik yıl boyunca — Ağustos ve Eylül ayları hariç — düzenli olarak aylık tematik film gösterim programları gerçekleştirmektedir. Bu gösterimler, üniversitemizin Güney Kampüsü’nde yer alan Mithat Alam Hall’un sinema salonunda yapılmakta, her ay belirlenen bir tema etrafında şekillenen küratöryel bir seçkiyle sunulmaktadır. Gösterilen filmler, gerek sinema tarihine yön vermiş klasikler gerekse çağdaş sinemanın öne çıkan eserleri arasından özenle seçilmektedir. Her ay ortalama 12 filmin izleyiciyle buluştuğu bu programlar, içerik çeşitliliği ve küratöryel niteliğiyle sinema kültürünü derinlemesine keşfetmek isteyen öğrenciler için bir odak noktası oluşturmaktadır.

Bu gösterimler, yalnızca eğitim amacıyla düzenlenmekte olup, hiçbir şekilde ticari kazanç güdülmemektedir. Enstitümüz, bu programları ulusal ve uluslararası düzeyde geçerli olan telif hakkı mevzuatı çerçevesinde, “adil kullanım” ilkeleri doğrultusunda yürütmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 33. maddesi, Bern Sözleşmesi’nin 10/2. maddesi, Ticaretle Bağlantılı Fikrî Mülkiyet (TRIPS) Anlaşması’nın 13. maddesi, Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü (WIPO) Telif Hakkı Anlaşması’nın (WCT) 10. maddesi ve Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü (WIPO) İcralar ve Fonogramlar Anlaşması’nın (WPPT) 16. maddesi, eğitim ve araştırma kurumlarında, maddi kazanç elde edilmeksizin yapılan film gösterimlerine açıkça izin vermektedir. Enstitümüz bu yasal çerçeveye sıkı sıkıya bağlı kalarak tüm gösterimlerini yalnızca pedagojik amaçlarla yürütmektedir.

Film gösterimleri, başta Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri olmak üzere tüm üniversite öğrencilerine ücretsiz olarak açıktır. Dışarıdan katılmak isteyen öğrencilerin, Güney Kampüs girişinde geçerli bir öğrenci kimliği ibraz etmeleri yeterlidir. Bu uygulama, yalnızca erişimi kolaylaştırmakla kalmamakta, aynı zamanda üniversiteler arası etkileşimi güçlendirerek İstanbul’daki farklı üniversitelerden öğrencilerin bir araya geldiği geniş ve kapsayıcı bir sinema topluluğunun oluşmasına da katkı sunmaktadır.

Bugüne dek düzenlenen programlar, salt film izleme etkinlikleri olmanın çok ötesine geçmiştir. Her gösterim, sinema sanatını tarihsel, kültürel, estetik ve düşünsel boyutlarıyla tartışmaya açan, öğrencilerin hem izleyici hem de yorumlayıcı kimliklerini geliştirdikleri bir öğrenme zemini yaratmaktadır. Öğrencilerimizin yoğun ilgisiyle karşılanan bu gösterimler, enstitümüzün ülkemizdeki sinema kültürüne katkı sunma vizyonunun önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

Enstitü Binamız: Mithat Alam Hall

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü’nün bugün faaliyetlerini sürdürdüğü Mithat Alam Hall, ilk kez 1931 yılında, günümüzde Rektörlük binası olarak kullanılan yapının inşası için şantiye binası olarak inşa edilmiştir. 1930’lu yıllardan 1950’li yıllara kadar Robert Kolej ortaokul öğrencilerinin müzik dersliği olarak kullanılmış ve 1950’lerden 1990’ların sonuna kadar öğretim üyelerine lojman olarak tahsis edilmiştir.

2000 yılında, Robert Kolej 1968 mezunu merhum Ahmet Mithat Alam’ın (1945–2016) Boğaziçi Üniversitesi Vakfı’na yaptığı bağışla bina yıkılıp yeniden inşa edilmiş ve Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi olarak tekrar açılmıştır. Uzun yıllar bu kimlikle hizmet veren bina, Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü ile Mithat Alam Eğitim Vakfı (MAEV) arasında yürürlükte olan 15 Aralık 1999 tarihli sözleşmenin 2023 yılında sona ermesiyle birlikte yeni bir sürece girmiştir. Üniversite Yönetim Kurulu’nun 29 Kasım 2023 tarihli ve 2023/30 sayılı toplantısında, binanın adının “Mithat Alam Hall” olarak değiştirilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir. Bu karar, Rektörlük tarafından 8 Aralık 2023 tarihli bir yazıyla üniversitenin ilgili tüm birimlerine resmî olarak tebliğ edilmiştir.

Mithat Alam Hall, yalnızca köklü tarihî geçmişiyle değil, aynı zamanda çağdaş bir öğrenme mekanı olarak öne çıkmakta, Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü’nün akademik, entelektüel ve kültürel hayatının merkezinde yer almaktadır. Bu bina, bir yandan üniversitemizin ülkemizdeki sinema kültürüne yaptığı uzun soluklu katkıların somut bir sembolü olurken, diğer yandan her gün öğrenciler, öğretim üyeleri ve akademik araştırmacılar arasında fikir alışverişinin, yaratıcı üretimin ve eleştirel düşüncenin canlandığı dinamik bir atmosfer sunmaktadır.

Binanın imkanları bu misyonu desteklemektedir. Binada bulunan 61 kişilik sinema salonu, hafta içi akşamları gerçekleştirilen tematik gösterimlerle seçkin filmleri öğrencilerle buluştururken, gündüz saatlerinde Film Çalışmaları Sertifika Programı kapsamında verilen dersler için bir sınıf olarak kullanılmaktadır. Film İzleme Odası, öğrencilerin arşivimizdeki geniş koleksiyondan seçtikleri filmleri bireysel ya da küçük gruplar halinde izleyebildikleri, sinema kültürünü ders dışı zamanlarında da keşfedebildikleri özel bir alandır.

Binamızdaki Sinefil Odası, öğrencilerin dinlenip sohbet ettiği, izledikleri filmler üzerine düşüncelerini birbirleriyle paylaştığı ve birlikte ders çalıştığı sıcak ve samimi bir buluşma noktasıdır. Film Arşivi Odası ise, sayısı yeni alımlar ve bağışlar sayesinde her geçen gün artan 7.500’ü aşkın film ve yaklaşık 15.000 hareketli görüntü kaydıyla Türkiye’nin en özgün görsel-işitsel koleksiyonlarından birini barındırmaktadır. Ayrıca binada Enstitü Müdürü, Enstitü Sekreteri, öğretim üyeleri ve idari personel için ayrılmış ofis ve çalışma alanları da yer almaktadır.

Enstitümüzün kuruluşuna yönelik tüm hazırlık çalışmaları, 2023 ve 2024 yılları boyunca Mithat Alam Hall’da yürütülmüştür. Eylül 2024’te resmen açılan Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü, bugün akademik araştırma ve eğitim faaliyetlerini, uzun yıllar boyunca Türkiye’nin sinema kültürüne önemli katkılarda bulunmuş bu seçkin mekanda sürdürmektedir. Enstitü, vizyonu ve cömertliğiyle Boğaziçi Üniversitesi’ndeki öğrencilere ve akademisyenlere nesiller boyu ilham veren merhum Mithat Alam’ın sinema mirasını büyük bir onur ve kıvançla korumaya ve yaşatmaya devam etmektedir.

Film ve Medya Çalışmaları Enstitüsü Müdürlüğü
İlk Yayın Tarihi: 1 Ekim 2024, Salı - Son Güncelleme Tarihi: 1 Eylül 2025, Pazartesi